کد خبر: ۴۳۳۰۰۳۸

تاریخ: ۰۴ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۳:۳۶

روایت تصویر و رنج؛ جانبازی که هنوز پشت دوربین ایستاده است

احمدرضا مداح، عکاس خبرگزاری ایکنا و جانباز دفاع مقدس، با تأکید بر اینکه جانبازی یک عنوان مناسبتی و نمادین نیست، گفت: جانبازان بخشی زنده و فعال از جامعه امروز هستند و رسانه‌ها باید آن‌ها را فراتر از قاب‌های احساسی و کلیشه‌ای به تصویر بکشند.

همزمان با فرارسیدن سالروز ولادت حضرت عباس(ع) و روز جانباز، احمدرضا مداح، عکاس خبرگزاری ایکنا و آزاده دوران دفاع مقدس، در گفت‌وگو با ایکنا از فارس، تشریح تجربه زیسته خود از جنگ، نسبت آن با فعالیت حرفه‌ای در حوزه عکاسی خبری و چالش‌های بازنمایی جانبازان در رسانه‌ها پرداخت.

وی با بیان اینکه جانبازی تجربه‌ای مستمر و جاری در زندگی فرد است، اظهار کرد: آثار جنگ فقط به مجروحیت جسمی محدود نمی‌شود و تا سال‌ها در ذهن و روان انسان ادامه دارد.

به گفته مداح، پرداخت‌های مناسبتی و احساسی به مسئله جانبازی، اغلب باعث ساده‌سازی و نادیده‌گرفتن واقعیت‌های زندگی جانبازان می‌شود.

جانبازان؛ نه اسطوره، نه حاشیه‌نشین

این عکاس خبری با انتقاد از نگاه دوگانه جامعه به جانبازان گفت: جانبازان یا بیش از حد در جایگاه اسطوره‌ای قرار می‌گیرند یا به‌تدریج از متن جامعه کنار گذاشته می‌شوند؛ در حالی که هر دو نگاه، مانع درک واقعی از زندگی پس از جنگ است.

وی تأکید کرد: جانباز پیش از هر چیز یک شهروند است که نیاز به احترام عملی، درک اجتماعی و فرصت برابر برای حضور مؤثر در جامعه دارد.

تجربه جنگ و شکل‌گیری نگاه عکاسانه

مداح با اشاره به تجربه اسارت و مجروحیت در دوران دفاع مقدس گفت: زیستن در شرایط جنگ و رنج، نگاه انسان را تغییر می‌دهد و این تغییر ناگزیر در نوع روایت و تصویر نیز منعکس می‌شود.

به گفته این جانباز دوران دفاع مقدس، در عکاسی خبری همواره تلاش کرده است به‌جای تمرکز صرف بر رویداد، به پیامدهای انسانی آن توجه کند.

وی افزود: کسی که رنج را تجربه کرده باشد، در مواجهه با مسائل اجتماعی، حساسیت بیشتری نسبت به انسان‌ها و حاشیه‌های نادیده‌ گرفته‌ شده دارد و این نگاه در قاب تصویر خود را نشان می‌دهد.

عکاسی خبری؛ میان سرعت و تعهد اجتماعی

این عکاس خبری با اشاره به شرایط حرفه‌ای عکاسی خبری در ایران، این حوزه را یکی از دشوارترین بخش‌های رسانه‌ای دانست و گفت: فشار زمان، سیاست‌های تحریریه و نگاه مصرفی به تصویر، گاهی فرصت تحلیل و تأمل را از عکاس می‌گیرد. عکاس خبری بدون نگاه تحلیلی، صرفاً ثبت‌کننده اتفاقات است و نه روایتگر واقعیت.

مداح تصریح کرد: حتی در قالب خبر نیز می‌توان به‌دنبال ثبت لایه‌های عمیق‌تر واقعیت اجتماعی بود؛ لایه‌هایی که شاید در تیتر دیده نشوند، اما بر ذهن مخاطب اثر می‌گذارند.

جامعه امروز در قاب تضادها

وی جامعه امروز ایران را جامعه‌ای مملو از تضاد توصیف کرد و گفت: امید و خستگی، مقاومت و گلایه همزمان در زندگی مردم جریان دارد و تصویر می‌تواند این واقعیت چندلایه را منعکس کند.

به گفته مداح، رسانه‌ها در صورتی می‌توانند نقش آگاهی‌بخش خود را ایفا کنند که به ثبت واقعیت‌های اجتماعی فراتر از سطح رویداد توجه داشته باشند.

بازنمایی جانبازان؛ ضرورت عبور از کلیشه‌ها

این جانباز دفاع مقدس با انتقاد از بازنمایی صرفاً حماسی جانبازان در رسانه‌ها‌ تأکید کرد: نشان‌دادن جانباز فقط در قاب‌های احساسی، او را از زندگی واقعی جدا می‌کند. رسانه‌ها باید جانبازان را در متن زندگی روزمره، کار و مسئولیت‌های اجتماعی به تصویر بکشند تا نگاه جامعه نسبت به این قشر اصلاح شود.

مداح با اشاره به نقش رسانه‌ها در شکل‌دهی افکار عمومی، گفت: تصویر اگر مسئولانه تولید شود، می‌تواند آغازگر تغییر نگاه جامعه باشد.

به گفته وی، جانبازان یادگار گذشته نیستند، بلکه بخشی زنده از امروز جامعه‌اند که باید آن‌ها را همان‌گونه که هستند دید.