کد خبر: ۴۱۴۵۴۳۰

تاریخ: ۱۳ خرداد ۱۴۰۲ - ۰۹:۵۳

چگونگی داشتن تلاوت مؤثر / ۶

تهذیب نفس شرط رسیدن به تلاوت مؤثر قرآن است

پیشکسوت قرآنی کشورمان با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب در خصوص تلاوت تأثیرگذار، تهذیب نفس را شرط رسیدن به تلاوت مؤثر قرآن دانست و گفت: قاری به حدی از رشد روحی و معنوی باید رسیده باشد که کلام او به قلوب مستمعین بنشیند.

مجید زکی‌لو، قاری و داور بین‌المللی قرآن کشورمان در گفت‌وگو با ایکنا از فارس، با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب در خصوص تلاوت تأثیرگذار گفت: فرمایشات معظم‌له که خود استاد مسلّم قرآن بوده و تربیت‌یافته مکتب ثقلین هستند بسیار ارزنده و راهگشاست. جا دارد در همین راستا به این مهم توجه شود که فرمایشات والای قرآن کریم و اهل بیت عصت و طهارت علیهم السلام (به عنوان قرآن ناطق) برای تلاوت‌های تأثیرگذار در همه اعصار سرمشق و اسوه‌ قاریان عزیز باشد.

وی ادامه داد: خداوند متعال در آیه ۹۶ سوره مبارکه نحل می‌فرماید: «مَا عِنْدَکُمْ یَنْفَدُ وَ مَا عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ هر چه نزد شماست از بین می‌رود و آنچه نزد خداست باقی می‌ماند» یعنی همه چیز فانی است و تنها کاری که برای خدا باشد، باقی خواهند ماند بنابراین اگر می‌خواهیم هرکاری از جمله تلاوتی ماندگار و اثر گذار باشد باید نیت قرب الهی داشته باشیم.

زکی‌لو تلاوت مؤثر را دارای شرایط ظاهری و باطنی دانست، افزود: در شرایط ظاهری فردی که قرآن را تلاوت می‌کند باید بر اساس علوم و فنون صحیح تلاوت شامل صوت، لحن، وقف و ابتدا و قواعد و ضوابط تجویدی باشد و اعراب، مخارج، صفات و احکام حروف و معانی آن را مدنظر قرار دهد. هنر تلاوت به صوت و لحن مطلوب و زیبا است و قاری باید بتواند از زیر و اوج صدا و نغمات شیوا و آهنگین به نحو شایسته استفاده کند.

داور بین‌المللی قرآن ادامه داد: قاری در بخش ظاهری تلاوت مؤثر باید محل‌های وَقف و اِبتداء را با شناخت صحیح از قرآن کریم درک کند و بتواند در تلاوت خود رعایت کند.

از قرآن‌خوانی به قرآن‌باوری برسیم

وی با بیان اینکه شرایط باطنی بسیار مهم بوده و مکمل اصول ظاهری است، اظهار کرد: فردی که کتاب آسمانی قرآن را تلاوت می‌کند باید از مرحله قرآن‌خوانی و قرآن‌دانی عبور کند و به قرآن باوری برسد تا اعتقاد کامل به اینکه قرآن کلام الهی بوده و تمامی فرمایشات آن حق است، پیدا کند.

زکی‌لو ادامه داد: تهذیب نفس شرط رسیدن به تلاوت مؤثر قرآن کریم است که قاری به حدی از رشد روحی و معنوی رسیده باشد که کلام او به قلوب مستمعین بنشیند در تلاوت‌های بعضی از قرا ظاهراً زیبایی شنیده می‌شود، اما اثرگذاری آن بسیار اندک است.

این قاری بین‌المللی قرآن با اشاره به اینکه برخی از تلاوت‌ها هر چقدر شنیده شود، انسان سیر نمی‌شود، گفت: قاری این‌گونه تلاوت‌ها از روح بلندی برخوردار بوده و با قرآن ارتباط روحی و نورانی گرفته است بنابراین استماع اینگونه کلام وحی باعث آرامش قلوب می‌شود.

وی روایتی از نبی مکرم(ص) را مورد توجه قرار داد و افزود: «إنّ القرآنَ نَزَلَ بالحُزنِ، فإذا قرأتُمُوه، فابکُوا فإن لَم تَبکُوا، فَتَباکُوا. به‌راستی قرآن همراه با حزن نازل شده است؛ بنابراین هنگامی که قرآن می‏‌خوانید گریه کنید و اگر گریه نکردید، حالت گریه بر خود گیرید». یعنی وقتی در حال قرآن خواندن هستید، اشک بریزید و در غیر این صورت چهره خودتان را گریان جلوه دهید چراکه قرآن با حزن نازل شده است بنابراین رفتار معنوی بسیار می‌تواند در تلاوت مؤثر باشد.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه انسان در حال تلاوت، خود را مخاطب قرآن قرار دهد، گفت: یکی از بزرگان می‌فرمود برای تأثیرگذاری بیشتر قرآن بر قاری و در نهایت تأثیر قرائت قاری بر مستمعین، سعی شود هنگام تلاوت قرآن، در ذهن اسم خودتان را اول هر آیه قرار دهید تا خود را مخاطب فرمایشات خداوند یکتا قرار دهید آنگاه است که می‌توانید حس بهتری گرفته و تلاوت شما در قلوب مستمعین نفوذ خواهد کرد، زیرا تلاوت قرآن مجید، ترجمان روح قاری است.

تأثیر الگوگیری از تلاوت قاریان بزرگ جهان اسلام

زکی‌لو افزود: قاریان عزیز می‌توانند الگویی از شیوه قراء بزرگ و مطرح جهان اسلام نظیر استاد مصطفی اسماعیل، استاد محمد عبدالعزیز حصان، استاد شحات محمد انور، استاد عبدالباسط عبدالصمد و ... در تلاوت‌های خود به کار بگیرند تا از نظر شرایط ظاهری، تلاوت مؤثر و بهتری داشته باشند چراکه مثلاً برخی از استادان با انجام تکنیک‌هایی نظیر وقف و وصل‌های بسیار زیبا در علم موسیقی و علم وقف و ابتدا و الحان زیبا، دلنشین و متنوع درست عمل کردند و باعث تلاوت جذاب و ماندگار شدند.

بنابه گفته داور بین‌المللی قرآن کشورمان با طهارت جسم و روح و توسل به اهل بیت(ع) قبل و یا هنگام تلاوت قرآن کریم شاهد تلاوت زیبا و شگفت انگیزی خواهیم بود به‌نحوی که به نظرمی‌رسد قاری به واسطه توسل به آل الله و با مددگرفتن از خداوند سبحان یک انرژی مافوق بشری، می‌تواند تلاوتی مؤثر و فاخر را رقم بزند.

وی با اشاره به آیات ۴۲ و ۴۱ سوره مبارکه احزاب گفت: کلام‌الله مجید، انسان‌ها را امر به تسبیح دائمی خداوند متعال می‌کند، اگر قاریان سعی کنند در اندیشه و عمل، مدام ذاکر نام بلند الله در زندگی خود باشند، همراه با رعایت اصول ظاهری و فنی می‌توانند تلاوتی تأثیرگذار و شگفت‌آور را رقم بزنند تا کلام وحی را به زیبایی به جان و روح انسان‌های دیگر منتقل کنند به‌طوری که حلاوت و شیرینی آن حتی سال‌ها در اذهان مخاطبان بماند.

این قاری بین‌المللی قرآن در پایان تأکید کرد: تلاوت بسیار زیبای سوره حشر استاد عبدالباسط در جوار دو امام واجب‌التعظیم کاظمین متفاوت‌تر از دیگر تلاوت‌های سوره حشر ایشان است که وقتی از استاد عبدالباسط چرایی این تلاوت مؤثر را می‌پرسند، توجه و عنایت خاص این دو امام معصوم را به عنوان دلیل بیان می‌کند لذا شرایط مکان و زمان تلاوت نیز بسیار مهم است بنابراین ما که در ردیف شیعیان اهل بیت(ع) هستیم باید از ظرفیت موانست و مجالست با خاندان عصت و طهارت(ع) نهایت بهره را ببریم.